Spektakl śledzi podróż bohatera, który w trakcie rejsu po bydgoskich kanałach mierzy się ze wspomnieniami historii opisanej przez Čapka. Bydgoszcz staje się integralną częścią opowieści i przestrzenią inscenizacji. Wątki spektaklu powstały w oparciu o warsztaty z mieszkańcami i mieszkankami, rozmowy o kluczowych wydarzeniach miasta oraz listy od bydgoszczan i bydgoszczanek, które wpleciono w scenariusz.

Thank you for reading this post, don't forget to subscribe!

Spektakl „Fabryka Absolutu” to opowieść science-fiction, dla której inspiracją stała się książka Karela Čapka, o wynalazku zdolnym do niezwykle wydajnej produkcji energii. Nowa technologia, początkowo postrzegana jako przełom, niesie jednak nieoczekiwane skutki uboczne, które w krótkim czasie zmieniają porządek świata. Sytuacja staje się coraz bardziej napięta, a wydarzenia nabierają tempa, prowadząc do nieprzewidywalnych konsekwencji. W centrum tego chaosu znajduje się fikcyjna redakcja lokalnej gazety.

Pan Bondy, główny bohater opowieści, to kapitalistyczny „wizjoner”, który swoje ambicje stawia ponad dobro innych. Chęć zysku staje się siłą napędową, a ryzyko i skutki nieuchronnych katastrof humanitarnych przenoszą się na „szarych obywateli” – tych, którzy nie mają wpływu na decyzje i nie czerpią z nich korzyści. W tej opowieści odbijają się mechanizmy rządzące współczesnym światem – nierówność, brak odpowiedzialności i konsekwencje ślepej pogoni za sukcesem.

Reżyserką spektaklu jest Judyta Berłowska – reżyserka, pedagożka teatru, trenerka, absolwentka Reżyserii Dramatu krakowskiej PWST i Wiedzy o Teatrze AT w Warszawie. Wyreżyserowana przez nią „Fabryka Absolutu” została zainspirowana Bydgoszczą. Punktem wyjścia do pracy nad spektaklem była bezpośrednia interakcja z mieszkańcami Bydgoszczy. Reżyserka zainicjowała warsztaty, w których uczestniczyło dziewięć zróżnicowanych grup bydgoszczan. Kluczowym aspektem tych spotkań było nie tylko pobudzanie kreatywności (np. poprzez pisanie listów), ale także eksploracja rzeczywistych problemów, wartości i potrzeb lokalnej społeczności. Listy te — autentyczne, pochodzące od mieszkańców — znalazły się później w spektaklu jako „listy do redakcji”. Dodatkowym elementem warsztatów było tworzenie prototypów maszyn, będących symbolicznym wyrazem refleksji o brakach i pragnieniach mieszkańców w kontekście miejskiego życia. Była to forma dyskusji o wartościach i wyzwaniach funkcjonowania w kulturze nadmiaru.

Bydgoszcz została osadzona w spektaklu zarówno dosłownie, jak i symbolicznie. W warstwie narracyjnej pojawia się lokalna redakcja gazety, a główny bohater — Bondy — podróżuje po kanale bydgoskim. To silne odniesienie topograficzne umacnia lokalny koloryt spektaklu. Dodatkowo, motywy i tematy, które wyłoniły się podczas warsztatów (wartości, problemy społeczne), zostały wplecione w tekst przedstawienia. Nawet muzyka obecna w spektaklu (w tym dźwięki wybuchów, inicjujących pojawienie się absolutu) została skomponowana na bazie materiałów określonych przez uczestników jako „muzyka absolutu” — co podkreśla głęboko partycypacyjny charakter projektu.

Judyta Berłowska wyraźnie wskazuje, że spektakl nie jest prostym odtworzeniem fabularnym, ale wielowarstwową konstrukcją narracyjną, inspirowaną powieścią Czapka. Mamy tu co najmniej trzy płaszczyzny: redakcję gazety, retrospektywę podróży Bondy’ego po kanale oraz próby wcielania się w postać Bondy’ego — kapitalisty i właściciela połowy świata. Tematem nadrzędnym jest odpowiedzialność: bohaterowie, którzy zachłystują się „absolutem” (sukcesem, władzą), próbują zrzucić odpowiedzialność za katastrofy, które z tego wynikają. Sam absolut pozostaje celowo niejednoznaczny, abstrakcyjny i „tajemniczy” — reżyserka unika jego definicji, sugerując, że jego siła i znaczenie tkwią właśnie w niedookreśloności i możliwości indywidualnej interpretacji widza.

Widz rozpozna elementy związane bezpośrednio z Bydgoszczą: podróż Bondy’ego po kanale, postać łuczniczki granej przez Michalinę, a także wątki i motywy zaczerpnięte z rozmów z mieszkańcami. Reżyserka pozostawia jednak otwartą kwestię, na ile te elementy będą czytelne dla odbiorców, a na ile pozostaną subtelnym, „wewnętrznym” fundamentem spektaklu.

W wypowiedzi dla portalu „Obiektywnabydgoszcz.pl” Judyta Berłowska ukazała głęboko zakorzenioną relację między spektaklem a Bydgoszczą — zarówno przez autentyczne historie mieszkańców, lokalne przestrzenie, jak i społeczne problemy. Zwróciła uwagę, że spektakl oferuje uniwersalną refleksję o odpowiedzialności i naturze absolutu, który pozostaje celowo nieuchwytny, dając widzom przestrzeń do własnych interpretacji.

Jak powiedział dyrektor Teatru Polskiego w Bydgoszczy Beniamin Bukowski – spektakl „Fabryka Absolutu” będzie spektaklem nietypowym, bo… wędrującym. Pojawi się w kilku przestrzeniach naszego miasta – począwszy od kultowego klubu Mózg, poprzez Aulę Copernicanum UKW na fordońskiej Synagodze skończywszy – przynajmniej w tym sezonie…

Premiera 9 maja w klubie Mózg o godz. 19.00. Kolejne spektakle: 10 maja o godz. 19.00 i 11 maja o godz. 18.00.

Tekst i fot.: Stanisław Gazda