Teatr Polski w Bydgoszczy: Taki był sezon artystyczny 2022/2023

Ponad 120 wydarzeń na małej
scenie  i w innych przestrzeniach, 5
premier, 7 festiwali, na których gościły bydgoskie produkcje,  XXI. edycja Festiwalu Prapremier oraz II.
edycja AURORY. Nagrody Dramaturgicznej – sezon artystyczny 2022/2023 w Teatrze
Polskim w Bydgoszczy obfitował w spektakle, wydarzenia i projekty, do których
zaprosiliśmy publiczność.

5 premier w ważnej sprawie

W sezonie artystycznym 2022/2023 Teatr Polski w Bydgoszczy zrealizował
pięć premier.

Pierwszą z nich była „Ameryka” w reżyserii Julii
Holewińskiej.
Spektakl, którego premiera odbyła się 9. września i otworzyła sezon 202/2023 na
bydgoskiej scenie, to próba zmierzenia się z historią kolonizacji i innych form
opresji na przykładzie Ameryki Południowej.

Miesiąc później, w ramach XXI. edycji Festiwalu Prapremier po
raz pierwszy publiczność miała okazję obejrzeć spektakl „F***ing
in Brussels” w reżyserii Mikity Ilyinchyka. Bydgoska produkcja, będąca
mroczną opowieścią o młodym emigrancie, który próbuje się odnaleźć
w Zachodniej Europie, powstała w ramach nagrody specjalnej, którą dyrekcja
Teatru Polskiego w Bydgoszczy przyznała Mikicie Ilyinchykowi w ramach pierwszej
edycji AURORY. Nagrody Dramaturgicznej Miasta Bydgoszczy.

W styczniu na scenę TPB w zupełnie nowej roli powróciła
Anita Sokołowska.  Aktorka zadebiutowała w roli reżyserki,
tworząc „Komediantkę”. Twórcy spektaklu, poprzez
współczesną adaptację powieści Władysława Reymonta o tym samym tytule,
przyglądają  się kondycji artystów oraz
temu co z nami zrobił czas napięcia związanego z wojną, pandemią, realiami
politycznymi. Premiera spektaklu odbyła się 14 stycznia.

Na kolejną premierę przyszło czekać publiczności do marca. To
właśnie wtedy odbyła się pierwsza prezentacja spektaklu „Stella
Walsh. Najszybsza osoba świata” w reżyserii Jana Jelińskiego. Spektakl opowiadający losy
polskiej biegaczki – Stanisławy Walasiewicz, która była osobą
interpłciową,  swoją premierę miał 3
marca. Tytułową rolę Stelli zagrała Zhenia Doliak, ukraińska aktorka, która w
lipcu 2022 roku dołączyła do zespołu TPB, swoją pierwszą rolę na deskach TPB
tworząc w „Ameryce”.

Ostatnią premierą sezonu artystycznego 2022/2023 w Teatrze
Polskim w Bydgoszczy były „Ptaki ciernistych krzewów.
Rzecz o miłości w kościele” w reżyserii Jędrzeja Piaskowskiego. Spektakl, nawiązujący tytułem i
tematem (miłość w kościele) do powieści Colleen Mccullough, to próba
przyjrzenia się sposobom pojmowania miłości w kościele katolickim oraz
relacjom, które tworzą (lub nie) księża i siostry zakonne. Ostatnia premiera
sezonu odbyła się 19 maja.

Spektakle TPB prezentowane w
Polsce i za granicą

Produkcje Teatru Polskiego w Bydgoszczy, poza codziennymi
pokazami w siedzibie i innych przestrzeniach Bydgoszczy (z racji na trwający
remont dużej sceny), w sezonie artystycznym 2022/2023 gościły na licznych
festiwalach w Polsce i za granicą.

W ciągu sezonu, który dobiegł końca, gościliśmy na siedmiu
festiwalach, przedstawiając sześć bydgoskich produkcji!

Festiwalowe tournée Teatr Polski w Bydgoszczy rozpoczął już w
październiku, od wyjazdu na KONFRONTACJE TEATRALNE w
Lublinie.
W ramach festiwalu przygotowanego przez Centrum Kultury w Lublinie, Teatr
Polski w Bydgoszczy wraz z koproducentem – Komuną Warszawa – zaprezentował
spektakl „Oficerki. O policji. Fantazja
oparta na faktach” w reżyserii Anny Smolar.

W kolejne wyjazdy i nagrody obfitował listopad. W ramach Forum
Młodej Reżyserii zaprezentowaliśmy spektakl „Kierunek zwiedzania” w
reżyserii Aleksandry Bielewicz, a jego reżyserka otrzymała wyróżnienie za
reżyserię.
Podczas odbywającego się w listopadzie w Katowicach Ogólnopolskiego Festiwalu
Sztuki Reżyserskiej INTERPRETACJE pokazaliśmy spektakl
„Maszyna” w reżyserii Jagody Szelc, która w trakcie festiwalu otrzymała nagrodę
publiczności.

Rok 2022 zakończył pokaz spektaklu „Życie na wypadek wojny” w reż.
Uli Kijak,
będącego koprodukcją Międzynarodowego Festiwalu Kontakt, Teatru im. Wilama
Horzycy w Toruniu, Teatru Polskiego  w
Bydgoszczy i Miejskiego Centrum Kultury w Bydgoszczy, podczas 15.
Międzynarodowego Festiwalu BOSKA KOMEDIA w Krakowie.

W drugiej połowie sezonu 2022/2023 Teatr Polski podróżował ze
spektaklami „Twarzą w twarz” w reżyserii
Mai Kleczewskiej
oraz „Nic o nas bez nas” w reżyserii
Daty Tavadze.

Pierwszy z wymienionych spektakli w maju zagościł na 63.
Kaliskich Spotkaniach Teatralnych – Festiwalu Sztuki Aktorskiej, a w czerwcu na
27. Międzynarodowym Festiwalu KONTAKT w Toruniu.

Wiosenne tournée spektaklu „Twarzą w twarz” w reżyserii Mai
Kleczewskiej, który jest koprodukcją TPB i Teatru Powszechnego w Warszawie,
obfitowało w nagrody.
Podczas kaliskiego festiwalu  Honorową
Nagrodę im. Macieja Prusa dla najlepszego reżysera Kaliskich Spotkań
Teatralnych otrzymała reżyserka Maja Kleczewska. Jury wyróżniło Andrzeja Kłaka
za rolę „Tomasza”. Ogromny sukces podczas obu festiwali odniosła Karolina
Adamczyk, odtwórczyni głównej roli – Karin, która otrzymała pierwszą nagrodę
aktorską w Kaliszu oraz nagrodę dla najlepszej aktorki w Toruniu.

Także wyjazdem zespół Teatru Polskiego w Bydgoszczy
zakończył  sezon artystyczny
2022/2023.  Spektakl „Nic o nas bez nas” w
reż. Daty Tavadze
został zaprezentowany podczas Aranya Theater Festival, który odbył się w dniach 15-25
czerwca w Qinhuangdao w prowincji Hebei
w północnych Chinach.

Październik pod znakiem XXI. edycji Festiwalu Prapremier i II.
edycji AURORY

Niezmiennie, od dwudziestu lat, w okolicach września i
października, Teatr Polski w Bydgoszczy zaprasza na Festiwal Prapremier. W 2022
roku nie mogło być inaczej – XXI. edycja Festiwalu Prapremier
odbyła się w dniach od 14 do 29 października pod hasłem „OŚWIECENIE”. Festiwal otworzył pokaz
spektaklu „Życie na wypadek wojny“ w reż. Uli Kijak. Trzeciego dnia festiwalu
swoją premierę miał spektakl „F***ing in Brussels” w reżyserii Mikity Ilyinchyka,
laureata I. edycji AURORY. Nagrody Dramaturgicznej Miasta Bydgoszczy. W ramach
Festiwalu publiczność mogła obejrzeć także „Matkę Joannę od Aniołów” w
reżyserii Wojciecha Farugi z Teatru Narodowego w Warszawie oraz „Wstyd” w
reżyserii Małgorzaty Wdowik z Nowego Teatru w Warszawie.

Od dwóch lat nieodłącznym elementem Festiwalu Prapremier jest AURORA.
Nagroda Dramaturgiczna Miasta Bydgoszczy wręczana za najlepszy
współczesny dramat. To właśnie tej nagrodzie poświęcony był drugi tydzień
festiwalu, który rozpoczęło spotkanie z finalistkami II. edycji. W ciągu pięciu
dni wszystkie finałowe sztuki: „Ta będzie taka sama” autorstwa Stašy Bajac
(Serbia), „Proszę, niech zapanuje pokój” Marty Sokołowskiej (Polska),  „Pięć pieśni Polesia” Ludy Tymoshenko
(Ukraina), „Zniknięcia” Elise Wilk (Rumunia) oraz „Ja, wojna i plastikowy
granat” Niny Zakhozhenko (Ukraina), zostały zaprezentowane w formie szkiców
scenicznych.

Podczas gali zakończenia Festiwalu Prapremier 2022, która odbyła
się 29 października,  Kapituła Nagrody
pod przewodnictwem Agnieszki Holland, w składzie: Natalia Worożbyt, Davit
Gabunia, Julia Holewińska, Agnieszka Lubomira Piotrowska, po zapoznaniu się z
pięcioma sztukami finałowymi postanowiła przyznać nagrodę główną w wysokości 50
000,00 zł Elise Wilk za sztukę
„Zniknięcia”.

W styczniu 2023 roku ogłoszony został nabór tekstów do III. edycji AURORY, który trwał do
16. kwietnia. Wśród nadesłanych 257
tekstów z 17 krajów  znalazły się 54 dramaty w języku angielskim,
134 w języku polskim, 38 w języku rosyjskim oraz 31 w języku ukraińskim. 30.
czerwca jury w składzie: Davit Gabunia (pisarz i dramatopisarz gruziński),
Julia Holewińska (dramatopisarka polska, zastępczyni dyrektora Teatru Polskiego
w Bydgoszczy ds. programowych) oraz Agnieszka Lubomira Piotrowska (tłumaczka
dramatów z języka rosyjskiego, ukraińskiego i białoruskiego, członkini Zarządu
sekcji C Stowarzyszenia Autorów ZAiKS) ogłosiło finalistów i finalistki AURORY
2023. W finale tegorocznej edycji
znalazły się sztuki: „Ifigenia”
autorstwa Joanny Bednarczyk (Polska), „Trwałość szkła hartowanego” autorstwa
Danilo Brakočevića (Serbia), „Zakon zaścielonych łóżek”  autorstwa Leny Laguszonkowej (Ukraina),  „Rigor Mortis” autorstwa Małgorzaty Maciejewskiej
(Polska) oraz „Znikanie” autorstwa Tomislava Zajeca (Chorwacja). Laureata bądź
laureatkę III. edycji konkursu poznamy podczas XXII. Festiwalu Prapremier,
który odbędzie się w październiku.

Z wielką uważnością śledzimy losy laureatów i finalistów dwóch
pierwszych edycji AURORY. Nagrody Dramaturgicznej Miasta Bydgoszczy oraz
tekstów, które zostały docenione przez jury i kapitułę konkursu.

W listopadzie,  finalistka I. edycji AURORY. Nagrody
Dramaturgicznej Miasta Bydgoszczy – Lena Laguszonkowa została uhonorowana
Europejską Nagrodą Młodych Dramatopisarzy 2022 przyznawaną przez Schauspiel
Stuttgart.  Niemieckiej publiczności
zaprezentowano sztukę „Matka Gorkiego”, która znalazła się także  w finale bydgoskiej nagrody.

Swojej scenicznej realizacji doczekał się także inny tekst Leny –
„Mój sztandar zasikał kotek”, który autorka kończyła pisać w schronie, w
bombardowanym Kijowie. Spektakl oparty na tym tekście oraz sztukach „Pipidówa”
i „Matka Gorkiego” wyreżyserowała Aleksandra Popławska, a premiera
przedstawienia „Mój sztandar zasikał kotek. Kroniki z Donbasu” odbyła się 28
kwietnia w TR Warszawa.

Także w kwietniu swoją premierę miała sztuka drugiej finalistki
I. edycji AURORY. – „Nigdy nie widziałam
gwiazd” Tijany Grumić. Spektakl, którego premiera odbyła się 30 kwietnia w
Royal District Theatre w Tbilisi, był realizacją nagrody specjalnej, którą
Tijana Grumić otrzymała w ramach finału bydgoskiej nagrody.

Równie dynamicznie rozwija się kariera laureata pierwszej edycji AURORY. Nagrody Dramaturgicznej Miasta
Bydgoszczy – Mikity Ilyinchyka – który w ramach AURORY i nagrody dyrekcji
TPB otrzymał możliwość zrealizowania spektaklu w ramach rezydencji. Jej efektem
była premiera spektaklu „F***ing in Brussels”, który powstał na podstawie
tekstu i w reżyserii Ilyinchyka. Po bydgoskim sukcesie, Mikita Ilyinchyk trafił
do Teatru Wielkiego – Opery Narodowej, gdzie odpowiedzialny był za dramaturgię
tango-opery „Maria de Buenos Aires” w reżyserii Wojciecha Farugi.

Sezon artystyczny 2022/2023 Ilyinchyk zakończył swoją jeszcze
jedną premierą – 26 maja w Komunie Warszawa zaprezentował spektakl „Emma”.

Swoje sukcesy w sezonie 2022/2022 odnosiły także finalistki II.
edycji AURORY, która odbyła się w październiku 2022 roku. Marta Sokołowska z
tekstem „Proszę, niech zapanuje pokój”  (prezentowany
podczas finałowego tygodnia AURORY) znalazła się wśród 40 tytułów półfinałowych
16. Gdyńskiej Nagrody Dramaturgicznej.

Z kolei Elise Wilk – rumuńska dramatopisarka, laureatka II. edycji AURORY.
– zaprezentowała swój zwycięski tekst „Zniknięcia” w marcu na scenie Theater
für Brandenburg.

Finałowa sztuka „Ja, wojna i plastikowy granat” autorstwa
pochodzącej z Kijowa dramatopisarki – Niny Zakhozhenkoego – po raz drugi
(pierwsza prezentacja odbyła się w trakcie tygodnia finałowego AURORY) została
zaprezentowana bydgoskiej publiczności w formie szkicu scenicznego,
wyreżyserowanego przez Magdę Szpecht, 24 lutego – w ramach wydarzenia WOJNA
TRWA. Wydarzenia rok po rozpoczęciu pełnoskalowej inwazji Rosji na Ukrainę.

Teatr Polski w Bydgoszczy – teatrem zaangażowanym społecznie

W sezonie 2022/2023, poza spektaklami, wyjazdami i Festiwalem
Prapremier,  Teatr Polski w Bydgoszczy
aktywnie uczestniczył w życiu Bydgoszczy, angażując się we współpracę z innymi
instytucjami kultury i organizacjami pozarządowymi. Do takich działań należały
m.in. wsparcie obchodów Międzynarodowego
Dnia Pamięci o Ofiarach Holokaustu organizowanych przez Młyny Rothera,
udział w Europejskiej Nocy Muzeów
czy Senioradzie.

Z pełnym zaangażowaniem kontynuowaliśmy także wsparcie naszych
przyjaciół z Ukrainy.  24 lutego,  rok po połnoskalowej agresji Rosji na
Ukrainę, Teatr Polski w Bydgoszczy wraz z partnerami (Miejskie Centrum Kultury
w Bydgoszczy, Sopocki Dom Aukcyjny w Bydgoszczy, Fundacja Emic, Wyższa Szkoła
Gospodarki w Bydgoszczy) zorganizowali wydarzenie
„Wojna trwa”, które stanowiło 
protest bydgoskiego środowiska artystycznego przeciwko łamaniu
fundamentalnych praw człowieka. Celem wydarzenia, które składało się z pokazu
szkicu „Ja, wojna i plastikowy granat”, debaty oraz aukcji, było zebranie
funduszy na wsparcie działalności kijowskiej piekarni „Good Bread”
zaopatrującej w chleb i podstawową żywność walczących na froncie po stronie
ukraińskiej: żołnierzy i żołnierki, a także osoby dotknięte skutkami wojny.
Niewątpliwie najbardziej przejmującym momentem tego wydarzenia było połączenie
na żywo z Antoniną Romanową (reżyserka, aktorka, performerka, aktywistka
LGBT+)  oraz jej partnerem
Oleksandrem  Zhuhanem (aktor, reżyser i
wykładowca dramatu), obecnie czynnymi żołnierzami ukraińskiej armii, którzy
tego dnia przebywali na froncie pod Bachmutem, a zgromadzonej publiczności
opowiedzieli o swoim życiu w czasie wojny.

Plany na kolejny sezon

Choć sezon artystyczny 2022/2023 dobiegł końca i obecnie trwa
przerwa sezonowa, Teatr Polski w Bydgoszczy nie zwalnia tempa. Jeszcze w
czerwcu zaczęliśmy próby do spektaklu „Ostatnie
dni Eleny i Nicolae Ceaușescu” w reżyserii Wojciecha Farugi, którego
premiera zaplanowana jest na październik. Także w czerwcu poznaliśmy finałową
piątkę, która powalczy o AURORĘ. Nagrodę Dramaturgiczną Miasta Bydgoszczy 2023,
która zostanie wręczona podczas XXII. edycji Festiwalu Prapremier.

Wśród premier zaplanowanych na sezon artystyczny 2023/2024
znalazł się spektakl „Buka”. To
autorski pomysł dwóch ukraińskich twórczyń – dramatopisarki Leny Laguszonkowej i
aktorki Zheni Doliak, które od marca 2022 r. mieszkają w Bydgoszczy i są
rezydentkami Teatru Polskiego. Pierwotnie premiera spektaklu miała się odbyć 5
marca 2021 roku w Ukraińskim Akademickim Teatrze Muzyczno-Dramatycznym im. W.
Wasilki w Odessie. Niestety wojna przerwała próby „na ostatniej prostej”. W
ramach rezydencji twórczyń projekt ewoluował, a jego „dzisiejszą” wersję
publiczność będzie mogła obejrzeć w TPB w najbliższym sezonie.

(gaz)